Iedereen kan (halve) marathon rennen, of toch niet? Antwoorden over 20 kilometer of meer hardlopen

In dit artikel:

Bij de Leiden Marathon overleed vorige week een 15‑jarige deelneemster, Rosalie, die tijdens de halve marathon onwel werd en niet meer gereanimeerd kon worden. Haar familie zegt dat ze goed getraind was; de organisatie van het evenement zou volgens hen geen schuld treffen. Het incident zet opnieuw de discussie in gang over de lage drempel om aan (halve) marathons mee te doen en de toename van ongetrainde deelnemers.

Experts wijzen erop dat inschrijven voor hardloopevenementen steeds eenvoudiger is: online inschrijven, betalen en verschijnen is vaak genoeg. John IJzerman, voorzitter van de werkgroep Medische Zaken van de Atletiekunie, signaleert dat de cultuur is veranderd: waar een marathon vroeger iets uitzonderlijks was dat zorgvuldige voorbereiding vereiste, schrijven nu vrienden spontaan in en denken mensen met beperkte wekelijkse kilometers dat ze even een halve of hele marathon aankunnen. Daardoor neemt het aandeel onervaren lopers toe en daarmee ook het risico op incidenten.

De Atletiekunie adviseert dat 15‑jarigen maximaal 10 km lopen; organisatorische grenzen lopen uiteen: Leiden Marathon hanteert 16 jaar als minimumleeftijd voor de halve marathon, terwijl de Atletiekunie zelf een grens van 18 jaar stelt. De officiële leeftijdsadviezen van de Atletiekunie zijn (kort): 8 jaar tot 1,5 km; 9 jaar 2,5 km; 10–11 jaar 4 km; 12–13 jaar 5 km; 14–15 jaar tot 10 km; 16–17 jaar tot 16 km; 18+ tot een hele marathon.

Onderzoek (Pim Mulier Instituut, 2013) toont dat ongeveer de helft van nieuwe deelnemers aan evenementen tieners en twintigers zijn. Medisch gezien vormen hart en longen vóór de puberteit geen belemmering voor duurlopen en aerobe training verbetert de conditie, maar tijdens groeispurten neemt kwetsbaarheid toe: gewrichten en pezen lopen meer risico op overbelasting bij eentonige duurtraining en vermoeidheid. Daarom is een geleidelijke, gevarieerde opbouw belangrijk en wordt deelname aan veelvuldige wedstrijden op jonge leeftijd afgeraden.

Adviezen uit het artikel: potentiële deelnemers zouden bij inschrijving informatie of het advies moeten krijgen zich te laten voorlichten door een (sport)arts; die kan risico’s in kaart brengen en zonodig doorverwijzen naar een cardioloog. IJzerman wijst erop dat sportkeuringen niet meer verplicht zijn (afgeschaft in de jaren tachtig) en dat sommige risico’s zelfs bij goed getrainde sporters kunnen optreden.

Organisatoren proberen veiligheidsmaatregelen te nemen: Ronald Verkuijl van Halve Marathon Gouda noemt het peilen van verwachte finishtijden, leeftijdsgrenzen (hun evenement hanteert 18 jaar) en extra aandacht voor spoedeisende zorg. Toch erkent hij dat je nooit alle risico’s kunt uitsluiten en dat elk incident — zoals de recente tragedie — aanleiding is om procedures te evalueren en uit te breiden.

Kort samengevat: de combinatie van laagdrempelige inschrijving, sociale druk/zichtbaarheid via sociale media en beperkte voorbereiding leidt steeds vaker tot onervaren deelnemers aan lange afstanden. Betere voorlichting bij inschrijving, leeftijdsgrenzen, geadviseerde medische controle en realistische training blijven de belangrijkste middelen om risico’s te verminderen, maar vormen geen garantie tegen onvoorziene calamiteiten.