Bram was zoon van NSB'er en werd mishandeld en vernederd in opvang: 'Onder de luizen en schurft'
In dit artikel:
“Ons eten werd gestolen, ons speelgoed weggehaald. We zaten onder de luizen en de schurft,” zegt Bram (88) over zijn verblijf als kind van een NSB’er in opvanghuis Sint Jeroen in Noordwijk, kort na de Tweede Wereldoorlog. Hij is een van de sprekers in de nieuwe Omroep West-podcast Kinderen van het Bureau Bijzondere Jeugdzorg (2026), waarin kinderen van ruim 8.000 NSB-ouders vertellen over opsluiting, verwaarlozing en stigmatisering nadat hun ouders werden opgepakt.
Na de bevrijding werden veel gezinnen van collaborerende ouders gescheiden: vader Koos uit Oegstgeest zat als lid van de NSB en assistent van de Landwacht enkele jaren in de gevangenis (veroordeeld tot acht jaar, waarvan hij 4,5 uitzat); moeder Lena werd een half jaar vastgehouden in de Doelenkazerne. De vijf kinderen werden op verschillende plekken ondergebracht; Bram en zijn broertje Willem belandden in Sint Jeroen, een tehuis met slechte hygiëne, ondervoeding en mishandeling. Historicus Paul Mantel, die onderzoek deed naar deze groep kinderen, schetst beelden van verwaarloosde instellingen, vernederende etikettering van baby’s naar de politieke betrokkenheid van hun vader en zelfs dodelijke verwaarlozing.
De concrete verhalen zijn schrijnend: Paul, een jonger broertje, raakte door mishandeling in een Leidse inrichting blijvend doof; medische nazorg ontbrak. Binnen het gezin werd lijfstraffen en wantrouwen de norm, wat generaties doordrong: zijn zoon Rob kreeg op latere leeftijd ernstige lichamelijke klachten door opgehoopte stress en kreeg bij ARQ Centrum ’45 de kwalificatie van tweedegeneratieslachtoffer. Veel betrokkenen blijven bang om zichtbaar te zijn en wilden niet gefilmd worden; slechts enkelen spreken openlijk om hun herstel te bevorderen.
De tehuizen zoals Sint Jeroen sloten snel na de oorlog; archieven liggen in het Nationaal Archief. Er leven geen medewerkers meer die de verhalen kunnen weerleggen; experts bevestigen dat de getuigschriften aansluiten bij ander onderzoek. De podcast wil dit lange onverwerkte hoofdstuk uitlichten en de taboes rond de nasleep van collaboratie voor kinderen doorbreken.